Tilelli

Lounès Matoub werd op 24 januari 1956 in Kabylië geboren. Op 9 jarige leeftijd vervaardigde hij zijn eerste gitaar met behulp van een leeg blik. Hij publiceerde zijn eerste album in 1978. In 1988 werd hij tijdens een demonstratie door kogels doorzeefd uit het wapen van een politieagent. In 1994 werd hij ontvoerd door moslimfundamentalisten. Enkele weken later zag hij zich bevrijd door een opgetrommelde volksbeweging. Hij was zonder meer de populairste zanger van Kabylië. Hij werd op 25 juni 1998 op lafhartige wijze in zijn geboortestreek in Algerije vermoord, waarschijnlijk door elementen gelieerd aan het militaire regime.

Zijn oeuvre telt 36 albums en behandelt verschillende thema”””’’s zoals het Berbers vraagstuk, democratische vrijheden, fundamentalisme, de liefde, het leven in ballingschap, geschiedenis, vrede, mensenrechten, problemen van het bestaan…

“Ik ben een kind van het volk en dat zal ik ook blijven, hoewel ik met de jaren rijper ben geworden en mijn populariteit mij bewuster heeft gemaakt van mijn verantwoordelijkheden. Want hoe populairder je wordt des te meer verantwoordelijkheden op je moet dragen.

Ik ben te allen tijde trouw gebleven aan mezelf. Mijn persoonlijkheid is exact hetzelfde gebleven. Ik probeer een eerlijk mens te zijn. Ik ben iemand die niet in staat is om te compromitteren. Ik sta waar ik voor sta, zonder bedrog, zonder concessies! Ik kan nog nee zeggen, terwijl er zoveel jaknikkers zijn die door alsmaar “ja” te zeggen hun “nee” zijn verloren.

Ik wil mijn bewonderaars niet beduvelen door ze een prachtige toekomst te beloven, terwijl het duidelijk is dat die betere wereld waar iedereen op wacht zich steeds verder van ons verwijdert. Succesvol worden op die manier interesseert me absoluut niet. Ik loop het risico de grip op mezelf te verliezen, of erger nog: te vervallen in gemakzucht. Maar ik wil blijven zoals ik ben zonder het pad van de commercie op te gaan. Tegenwoordig wordt de artiest vaak verplicht om zich aan de commercie te onderwerpen

Als protestdichter gebruik ik enkel “zuivere en schone woorden” in mijn gedichten en chansons. Onfatsoenlijke woorden zijn uit mijn lijst geschrapt. Ik ben in een continue strijd verwikkeld tegen alles wat me slecht en afschuwelijk lijkt. Ik maak gebruik van liefde om die lelijke kant van de mannenwereld aan de kaak te stellen.

Ik gebruik de liefde om ook in opstand te komen tegen de zwakheid, de oplichterij en het bedrog. Mijn poëzie is vaak ter discussie gesteld. Het is een voorwendsel om te protesteren tegen onrecht, machtsmisbruik en taboes.

Je zult waarschijnlijk heel wat vijanden hebben?

Mijn vijanden zijn de tirannen, alle soorten de onderdrukkers, lafaards, lakse mensen, hypocrieten en vooral de ‘parachutes”””” … Ik houd niet van die z.g.n. nieuwe rijken die meer aan hun bezettingen en privileges verbonden zijn dan aan hen eigen land. De zon gaat ieder dag op voor iedere burger. Gelukkig dat er geen tol erop wordt geheven. Anders zou hij slechts voor een bepaalde klasse schijnen.

Hoe zijn je betrekkingen met de Algerijnse journalisten?

Onduidelijk. Als ze me niet veel tijd gunnen, dan is het omdat ik elke concessie weiger over mijn vrijheid van meningsuiting. Ze hebben me niets te verwijten. Ik wens geen jaknikker worden. Ik ben geen mens van concessies. Ik speel niet vals met mijzelf. Ik ben recht door zee, zonder enig ongemak of enige minachting.

Ik had mijn populariteit kunnen uitbuiten, mijn voordeel eruit kunnen slaan. Dat heb ik echter nooit gedaan. Ik ben geen knecht van geen enkele macht. Via hun “Riool-Radio”, hebben bepaalde journalisten (vooral Arabischtalige) geprobeerd om me te presenteren als iemand met een reputatie van een racist, gewelddadig, publieksvijand n°1, een herrieschopper… Ze hebben mij afgeschilderd als zijnde een bekende van prostituees en boeven. Ze wilden mijn naam te schande brengen.

In de Algerijnse pers werd ik langdurig besproken. Ik verbaas me en ik maak me ongerust. Bepaalde journalisten hebben me omzichtig gemaakt. Wegens redenen die je gemakkelijk zult raden, wantrouw ik sommige onder hen.Verschillende redacteuren censureren artikelen die positief over mij schrijven.

Wat betekent het zingen in Tamazight voor je?

Naast het zingen heb ik ook een eigen mening over de wereld om mij heen. Ik wil geen valse nalatenschap achterlaten. Ik wil niet dat mensen een verkeerd beeld over me krijgen. Ik wil vrij leven in mijn woorden in mijn geest en in mijn land. Ik wil zijn wie ik ben. Dat zijn de redenen waarom ik de Amazigh taal gebruik. In mijn moedertaal kan ik mijn emoties het beste kwijt. Ik wil de wereld zien met mijn eigen ogen en beschrijven in mijn eigen taal.

Ons probleem is dat wij sinds de onafhankelijkheid tegen onze wil in gehoond, verbanen, onderdruk, verjaagd, achtervolgd en gearabiseerd worden. Dit gebeurt allemaal in de naam van een totalitaire “Arabo-Islamitische” ideologie die na de onafhankelijkheid officieel is geworden. Dat is voor mij de reden om mensen te waarschuwen in mijn liederen. Mijn publiek is hier onbewust van.

Het gaat mij om de waarheid over onze identiteit te vertellen. Ik wil het publiek zijn eigen identiteit teruggeven via de muziek. De taal die we spreken is door de eeuwen verrijkt en tegelijk onderdrukt door eeuwen kolonialisme en racisme. Dat is een kans om een unieke invalshoek om Algerije te leren kennen.

Wat betekent voor je de Amazigh cultuur?

Wie niets weet over zijn verleden weet niets over zijn toekomst. Mijn wens is niet teruggaan naar een mythisch gouden verleden. De Amazigh cultuur is een kwestie van civilisatie. De toekomst van onze land is misschien afhankelijk hiervan.

Door de bewustwording van mijn identiteit, heb ik de culturele genocide, de linguïstische verkrachting ontdekt die onze is aangedaan. Ik heb ook een minachtende, vernederde, gedeclasseerde, cultuur ontdekt, die uitgesloten is van beide nationale TV-zenders.

Dat is een onderwerp waarover men zachtjes praat. Onze Situatie is slechter dan die van Bretonen, Occitanen, Corsicanen, Koerden, Armeniërs en de Indianen. Het is toch absurd dat de meest corrupte en gewelddadige beschavingen over andere volkeren heersen!

Daarom weiger ik om een blanke neger, de Indiaan, de Derde Wereld van dit regime te zijn.

Jou kritiek op de Arabische ideologie wordt gezien als hard en racistisch!

Laat mij niet lachen. Het is een verkeerd oordeel om mij racist te noemen. Dit is altijd het misverstand geweest tussen mij en mijn onderdrukkers. Er heerst een totaal onbegrip dat mij belemmert om mezelf te verdedigen.

Het grote publiek heeft zelden een globaal overzicht van wat er gebeurt bij gebrek aan betrouwbare informatie. Alles draait om politieke macht. Wij zijn hier echt met politiek bezig. Ik ben verantwoordelijk voor mijn daden. De waarheid die ik verdedig ligt in mijn liederen. Hoe kunnen ze het racistisch noemen wanneer ik zelf mijn hele leven onder racisme en uitsluiting heb geleden?! Ik heb te veel geleden om racist te zijn.

Waar voel je je het beste thuis?

Mijn cultuur is de cultuur die ik in Kabylië beleef. Nergens tikt de klok beter als in je eigen huis.

Wij zijn rijk geworden door de ervaringen die wij met andere mensen hebben opgedaan. Vroeg of laat komen we altijd weer terug naar ons oorsprong. Vandaar de sterke band die ik met mij eigen land en wortels heb. De Amazigh cultuur is voor ieder Amazigh de bouwsteen van zijn identiteit.

Wanneer ik zing wil ik vooral de geschiedenis herontdekken, de verhalen lezen. Ik wil dat mijn muziek bijdraagt aan de verrijking van de taal en de cultuur. Er moet altijd iemand zijn die het kan doen voor de eigen cultuur. Zonder dit allemaal zijn wij niets.

Als kind, had ik deze moeilijke ontdekking gedaan: ik had het recht niet om mijn taal te spreken en mijn cultuur te kennen, terwijl wij geacht vrij en onafhankelijk waren. De moedertaal heeft mij geholpen mij staande te houden. Ik weet wie ik ben.

Mijn land is Algerije maar ik ben de burger van een ander vaderland: HET LIED. Tamazight is mijn moedertaal, de taal van mijn innerlijke wereld. Ik heb een dubbele nationaliteit, ik heb twee landen: Algerije is mijn land en Tamazight is mijn binnenste land. Dit verschil maakt dat ik bewust ben van mijn eigen identiteit.

Malika Matoub

Vertaling uit het Frans: Syphax Webredactie